Beslenmeye Bağlı Sindirim Sistemi Hastalıkları

Mide ve bağırsak sistemini etkileyen sindirim sistemi hastalıklarında kedi ve köpeklerde görülen belirtiler:
• kusma,
• öğürme,
• gaz,
• halsizlik,
• ishal veya
• kabızlıktır.

Mide – bağırsak rahatsızlıklarının tespit edilmiş çok sayıda potansiyel türü olmakla birlikte en yaygın olanları:
• Kolit
• Kabızlık
• İshal
• Gastroenterit
• Pankreatit olarak sayılabilir.

KOLİT
Kolonun (kalın bağırsağın) akut ya da kronik yangılarına genel olarak kolit denir. Kedi ve köpeklerde kolitin bir çok sebebi vardır. Tümörler, iç parazit hastalıkları ve sindirim sistemini etkileyen birçok hastalıkta kolit tablosu ortaya çıkabilir.

Beslenme hataları, gıda intoleransları ve alerjileri ve yabancı cisim ya da kemik gibi sindirim ve bağırsak sistemine zarar verebilecek sert cisimler de önemli kolit sebeplerindendir.

Kolite sebep olabilecek en önemli beslenme hatalarından birisi de ani ve hızlı gıda değişiklikleridir. Kedi ve köpeklerin sindirim sistemleri belirli gıdalarla belli bir sure içinde adapte olabilmektedir. Özellikle tam olarak formüle edilmiş ve tüm ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarlanmış hazır beslenme ürünlerinin aniden değiştirilmesi önemli kolit sebepleri arasındandır. Kedi ve köpeklerde mama değişikliklerinin bu nedenle tedricen yapılması sindirim sistemi sağlığı için büyük önem taşımaktadır. Genellikle bu tarz gıda geçişlerinin sağlıklı olabilmesi ve sindirim sistemine zarar vermemesi için ilk 2-3 gün eski maması ¾ oranında + yeni maması ¼ oranında; sonraki 2-3 gün eski ve yeni mama ½ oranında eşit karıştırılarak ve sonraki 2-3 gün ise eski mama ¼ oranında + yeni maması ¾ oranında olacak şekilde karıştırılarak kullanılması önerilir. Bu şekilde 7-10 gün gibi bir sürede yapılan geçişler kolit gibi bağırsak problemlerinin ortaya çıkmasını önlemek için son derece önemlidir.

KABIZLIK
Kabızlık kedi ve köpeklerde en çok yetersiz lif alımı ve yetersiz su tüketimi sonucu ortaya çıkmaktadır. Bunun yanı sıra kedilerde yutulan tüyler sonucu oluşan tüy topakları ve köpeklerde de yutulan kemik ve yabancı cisimler kabızlığa neden olabilmektedir. Beslenme hataları dışında kabızlığa yaşlılık, prostat hastalıkları, omurilik ve sinir iletimi ile ilgili hastalıklar, metabolik ve hormonal hastalıklar da yol açabilmektedir.

Kolit de olduğu gibi ani gıda geçişleri de kedi ve köpeklerde kabızlığa yol açabilmektedir.

Kedi ve köpeklerde kabızlığı önlemek için yeterli ve kaliteli lifler içeren bir beslenme çok önemlidir. Lifler bağırsak içeriğinin miktarının ve su düzeyinin artmasına yardım ederler. Lifler bu nedenle bağırsak içeriğinin bağırsaktan geçiş süresinin düzenlenmesinde de büyük öneme sahiptir. Bağırsakların yavaş çalıştığı ve içeriğin yavaş geçiş yaptığı (kabızlık gibi) hallerde geçiş süresini hızlandırır veya geçişin çok hızlı olduğu (ishal gibi) durumlarda da geçiş süresini yavaşlatarak sindirim sisteminin sağlıklı çalışmasına yardımcı olurlar. Bu nedenle lifler hem ishal hem de kabızlıktan korunmada etkilidirler.

Bazı lif türleri aynı zamanda sindirim sistemindeki zararlı bakterilerin aşırı üremesini engellerken hasar görmüş bağırsak hücrelerinin yenilenmesinde ve özellikle bağırsak kanserlerinin önlenmesinde de etkilidirler.

Dengeli ve yeterli su tüketimi de kabızlığın önlenmesinde kedi ve köpekler için çok önemlidir. Sağlıklı bir kedi ve köpeğin günlük su ihtiyacı her kilogram vücut ağırlığı için yaklaşık 50 ml’dir. Bu ihtiyaç tükettiği yemeğin kuru mama veya konserve olmasına göre değişebilir. Özellikle kuru mama tüketen kedi ve köpeklerin su ihtiyacı konserve yiyenlere göre daha fazladır. Mama kaplarının yanında daima temiz ve taze içme suyu bulundurulması bu nedenle çok önemlidir. Kedi ve köpeklerde fiziksel aktivitelerde, artan çevre ısısı ve vücut ısısını yükselten tüm durumlarda ve emzirme dönemlerinde de su ihtiyacı artar.

İSHAL
Kedi ve köpeklerde görülen bir diğer önemli sindirim sistemi problemi ishaldir. Enfeksiyonlar, iç parazitler ve vücuttaki diğer organlara bağlı bazı bozukluk ve hastalıklar ishale sebep olabilir. Ancak kedi ve köpeklerde en çok görülen ishal sebepleri genellikle beslenme hatalarına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Özellikle gıda değişikliklerinin tedricen yapılmayarak aniden yapılması kabızlık ve kolit de olduğu gibi ishalde de önemli bir etkendir. Kedi ve köpeklerin sofra artıkları ile beslenmeleri de çok önemli bir ishal sebebidir. Bunların yanı sıra ödül ürünlerinin önerilen miktarlardan fazla yedirilmesi, bozuk yiyecekler ve çöpten yedikleri pis ve enfekte besin maddeleri de kedi ve köpeklerde ishale yol açabilmektedir. Kabızlıkta olduğu gibi ishalde de lif ve su tüketiminin dengeli olması son derece önemlidir.

GASTROENTERİT
Kedi ve köpeklerde sindirim sisteminin ve özellikle mide – bağırsak kanalının enfeksiyonlarına ve yangısına da son derece sık rastlanmaktadır. Iç parazitler ve bazı hastalıkların etkisiyle de ortaya çıkabilen gastroenteritlerde yine en önemli etkenler ekşimiş ve kokuşmuş sofra artıkları ve çöplerin tüketilmesi, zehirli bitkilerin yenmesi, kedi ve köpeklerin sindirim sistemine zarar veren bazı insan gıdaları ve besinleri, gıda alerjileri ve intoleranslarıdır. Kemik ve yabancı cisim yeme ve yutma sonucunda da gastroenterit tablosu ortaya çıkabilmektedir.

PANKREATİT
Kedi ve köpeklerde pankreasın yangısına ve enfeksiyonuna bağlı sindirim sistemi hastalıkları da yaygın olarak görülebilmektedir. Enfeksiyonlar ve yangılar pankreasın hastalanmasına yol açabilmektedir. Bunun yanı sıra özellikle aşırı yağlı beslenme ve genel beslenmenin sofra artıkları ile yapılması en önemli pankreatit sebebi olarak görülmektedir.

Yukarıda yer alan sindirim sistemi hastalıklarının beslenmeye bağlı olarak ortaya çıkmasını engellemek için sindirilebilirliği ve biyodeğerliliği yüksek kaliteli kedi ve köpek mamalarının kullanılması, dengeli bir lif içeriğine sahip ve aşırı yağlı olmayan beslenme ürünleri ile beslenme uygulanması, sofra artıkları ve çöplerden; kemik ve sindirim sistemine zarar verebilecek yabancı cisimlerden kedi ve köpeklerin uzak tutulması son derece önemlidir. Bunların yanı sıra yeterli su tüketimi ve gıda değişikliklerinin kademeli olarak yapılması da kedi ve köpeklerde beslenmeye bağlı sindirim sistemi problemlerini önlemek için dikkat edilmesi gereken şeylerin başında gelmektedir.